MAĞLUBİYET PSİKOLOJİSİNDEN KAHRAMANLIK PSİKOLOJİSİ ÇIKARAN ADAM; CEMİL MERİÇ

isimsiz-1Cemil Meriç’in en farik vasıflarından birisi de mağlubiyet psikolojisinden kahramanlık psikolojisi çıkarabilme maharetidir. Hissi-i mağlubiyet, mahiyeti itibariyle muhatabını derin bir keşmekeşin içine sürükleyebileceği gibi, yine muhatabında görülmemiş bir cesaret ve gayret duygularını da tetikleyebilir. Mağlup olan, mağlup eden karşısında şeksiz şüphesiz teslim olduğu zaman ‘mutlak mağlubiyet’ başlamış demektir. Yok, mağlubiyet kabul edilmezde mağlubiyetin ‘sebeb ve neticeleri’ tetkik edilip teşhis edildiği zaman düşmanın karşısına güçlü ve kudretli çıkılabilir. Bu gayet tabiidir. Her savaşın bir mağlubu bir de galibi vardır. Şaşmaz ve şaşılmaz harp neticesidir bu…

*

Batı’yla olan savaşımızın sadece ‘top tüfekle’ olduğu anlaşılmamalı. Savaşın çeşitleri vardır. Zihni savaş, fikri savaş, içtimai savaş, akli savaş vesaire… Tanzimat’tan bu yana akli, zihni, ve fikri savaşın cepheleri had safhada açılmış ve çoğalmıştır. Batı adamı, pozitivist ve materyal aklıyla Şark’ın adamını mağlup etmiştir. Mana ve maddenin savaşı. ‘Mana’ ruhtan koparılır da madde karşısında manalandırılamazsa ‘madde’ manadan çok yer işgal eder. Bu işgalin neticesinde ise ‘mana’ görülemez. Görülemeyen, bulunamayan tabir-i caizse ‘meçhulleştirilen’ mana (hikmet) aranılıp bulunacağı yerde ‘yok sayılırsa’ madde tamamıyla tahakküm kurar hayata. İşte geçen asrın hayat portresi.

*

Cemil Meriç meçhulleştirilen mananın peşindeydi. Aramak, çırpınmak ve keşfetmek. Sınır tanımaz bir tecessüs adamıydı O. Aradıkça keşfediyor, keşfettikçe mağlubiyetimizin sebeplerini izah ediyordu. Bu izahların en mühim tarafı da, mağlubiyetimizi ‘galip’ bir edada izah edebilmesiydi, bu tarafıyla mağlubiyet psikolojisinden kahramanlık psikolojisi çıkarıyordu. Savaşmak, kahramanların işidir. Kahraman kimdir? Yenilen, yenildiği zaman yenilgiyi izah ederek bir dahaki sefere düşmanı karşısına ‘metin’ çıkabilenlerdir. Bu ‘metin’ tavır maziye bağlanabilmekle mümkün. Maziden kopana aydın denmeyeceğini dile getiren Cemil Meriç, bu hususu özellikle işaretliyordu. Yaptığı tetkiklerden görüyordu ki, maziden kopan daha bidayette mağlubiyet psikolojisine yakalanmıştı zaten. Mağlubiyet psikolojisine yakalanmamak için evvela Batı ile aramızda tecrit duvarlarını örmek gerekmez miydi? Sadece tecrit duvarı örmek yetmez, tecrit duvarıyla beraber, tecdid hamlemizi de başlatmak icab eder. Tecrit olmadan tecdid mümkün değildir. Tecdide giden yol, Batı’yla kendimizi tecrit etmekle mümkündür. Doğruyu yanlıştan ayırmadan, yenilenme hamlesi başlayabilir mi? Hayır! Aksi takdirde, doğru ‘yanlışın’ yanlış ‘doğrunun’ yerini alır. Bunların tamamına vakıftı O. Hayatı inşâ edecek tefekkürü olmamasına rağmen ‘tetkik tefekkür’ mahsulündeki eserleri, irfan dünyamızdaki mağlubiyet halinin üzerine yürüyor, böylece kahraman kafaları inşâ ediyordu.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s