RUZNÂME 12 HAZİRAN 2016

 

Tanımıyoruz Polonya’yı

Cemil Meriç Hint Edebiyatıyla alakalı çalışmalarında “Tanımıyoruz Hint’i” der. Evet… Tanımıyoruz. Sadece Hint’i ve Hint Edebiyatını mı tanımıyoruz?  Hayır. Polonya Edebiyatını da tanımıyoruz. Hem de hiç.

Hatırımıza dahi gelmeyen bir dünya Polonya.

Batı’nın piç çocuğu olmamak için çırpınan, Osmanlı’dan ayrılışının bedellerini uzun yıllar ödeyen Polonya’dan bahsediyorum. Doğu Avrupa’nın soğuk iklimi, ikinci cihan harbinin yaralı ülkesi Polonya, parçalanmışlığın en derinini tatmıştır. Türlü ihanet ve sefaletin anavatanı: Polonya.

Polonya Edebiyatının hiciv ve münekkidi Ignacy Krasicki, çağdaşları tarafından “Şairlerin Prensi” diye anılmıştır. Şairlerin Prensine kulak verelim:

Sonunda tüm yardım yolları tıkanınca birer birer,

Candan dostlarla çevrili tavşanı köpekler yediler

Şu mısraın şairi bu sözleri ülkesinin sürekli bölünmesine karşı söylüyordu. Köpeklerin kim olduğunu siz düşünün!

Şairlerin Prensi hürriyete âşıktır. “Kafesteki Kuşlar” adlı eserinde hürriyeti haykırıyor:

“Neden ağlıyorsun?- diye sordu genç serçe, yaşlı serçeye-

Ne de olsa şimdi, ormandaki halinden daha iyisin kafeste.”

“Sen burada doğdun-dedi ihtiyar-işte bunun için affediyorum seni;

Ama ben, bir zamanlar özgürdüm, bugünse kafesteyim, işte bu ağlatıyor beni.”

Başka bir şair Jôzef Szymanowski aşkı anlatıyor:

Bu aşk ne yapıyor bana,

Kısa bir an sanki geçiyor,

Sonra yaktıkça yakıyor

Korkunç olduğu kadar zevkli aynı zamanda…

 Siyasi yazarlardan Hugo Kollataj Avrupalı abilerinin zulümlerine meydan okuyor. Kulak verelim bu öfkeli ve ateşli yazara:

Siyah veya beyaz köle ya da adaletsiz yasalar veya esaret zincirleri altında yaşayan kişi de insandır ve bizden hiçbir farkı yoktur. İster Avrupa’da olsun, isterse dünyanın başka bir yerinde, dünya yurttaşları eşittir.

Dost sesin sahibi Polonyalılar. Kendimizden çok şey bulacağımız yazar ve şairler… “Siyasi Edebiyat Kurulmalıdır.” Kurulmalıdır ki, bir takım küçük batılı ülkelerin sanat adamları devşirilsin, bu devşirme müsbet olmakla beraber stratejik hususiyetleri de içinde barındırdığı bir gerçektir.

Franciszek Salezy Jezierski

Kollataj’ın yakın arkadaşıdır Jezierski… Kimi zaman ateşli, kimi zaman alaycı ve şakacı. Kollataj’ın atölyesinin sadık hizmetlisi. Bu sebepten ona “Atölyenin Volkanı” olarak anılmıştır.

Keskin bir terkip ustasıdır Jezierski.

Soru cevab şeklinde yazılan “Polonya Yönetiminin Sırlarını İçeren Kateşizm” adlı kitabı önemli bir taşlama ve yergi eseridir.

Kim Polonya Devletini yarattı? diye sorar bu kitapta.

Elcevab: Ayrıcalıklar ve düzensizlikler.

*

Şimdilik bu kadar! Polonya Edebiyatına yer yer temas edeceğiz.

Not: Polonya Edebiyatıyla alakalı tetkiklerimizde Neşe Taluy Yüce’nin Polonya Edebiyatında Aydınlanma-Romantizm Realizm isimli çalışmasından faydalanılmıştır.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s