PEDEGOJİ VE ÇOCUK EDEBİYATI MÜLAKATLARI -2-

Sohbet: Metin Acıpayam- Bestami Yazgan

bestami


Metin Acıpayam: İslam Medeniyet dairesinde ilim ve bilgi, zincir misali başı ve sonu belli olan kalın hatlardan ibarettir. Bizde bilgi ve ilim, hem aşağıdan yukarıya, hem de yukarıdan aşağıya tasnif edilmek suretiyle hayata tatbik edilmiştir. Batı bir’den çok’a giderek bilgiyi dağıtmış, İslam medeniyeti ise, çok’tan gelerek (terkip ederek) eşya ve hadiseyi “bir” vahidi etrafında var etmiştir. Sözü edilen bu cemiyetin (İslam cemiyeti) kültürünün nesilden nesile silsile halinde aktarılmasının tek unsuru aile’dir. Evde anne ve baba, ailede nine ve dede, mahallede hoca, mektepte muallim, fert fert hem öğretici hem öğrenicidir. Batı’nın kulağımıza fısıldattığı “İslam’da pedegojiye yer yoktur” anlayışı yerleşerek zamanla genişledi. Hazreti Peygamberin ve İslam Medeniyet Tasavvurunda pedagoji o kadar ilerleme kaydetmiştir ki, Anadolu’ya gelen Batılı seyyahlar şu sözü söylemişlerdir: “Müslüman çocuklar, Batıdaki prenslerden daha asildir”. Bu bilgiler ışığında “ideal (olması gereken) pedagoji” hakkında ne söylersiniz?

Bestami Yazgan: Şair olmam hasebiyle sorularınızın bazılarına şiirlerle cevap vereceğim. Çocuğun ilk öğretmeni anne ve baba, ikinci sırada da nine ve dede gelir. Çocuğun ilk sınıfı aile, sınıf arkadaşları da kardeşleridir. Bunlardan yoksun olarak yetişen bir çocuğun eğitimi eksik kalır.

ANNELERİN ANNESİ

Akşam eve gelince

Babam bana at olur,

Üzerine binince

Sevincim on kat olur.

Babamın omuzunda

Dünyaları gezerim,

Mutluluk denizinde

Balık gibi yüzerim.

Hem güzel hem de tatlı

Bir de canım ablam var,

Kimse şanslı olamaz

Dünyada benim kadar.

Getirip bana verir

En güzel oyuncağı,

Böylece aramızda

Güçlenir sevgi bağı.

Yuvamızın direği,

Canım dedem ve ninem.

Sevginin gökkuşağı

İki güzel efsanem.

Ne zaman ‘anne’ desem

Bakarım ki yanımda,

Onun sıcak sevgisi

Her gün artar canımda.

Konuştukça ısıtır

Yuvamızı gül sesi,

Seni çok seviyorum

Annelerin annesi…

Metin Acıpayam: Osmanlı’yı kuran kitap olarak bilinen meşhur Garipname’de, Aşık Paşa on dosttan bahseder. Bunlar sırasıyla; Allahu Teala, Peygamberimiz (s.a.v), dört mezhep imamı, veliler, alimler, mürşidi kamil, arkadaş, anne baba, usta ve devlet başkanıdır. Konuyu fazla dağıtmadan mevzumuza gelelim. Çocuklarımızın zihni ve ruhi dünyaları şekillenirken anne baba’nın tesiri ne ölçüdedir?

Bestami Yazgan: Anne ve babalar hiçbir şey anlatmasa bile lisan-ı hâl ile çocuklarına örnek olurlar. Bir çocuk ilk zamanlar anne babası gibi yürür, onlar gibi konuşur, sonunda onlar gibi davranır. Çocuklara her şeyden önce Allah ve Peygamber sevgisini öğretmeli; onları sevmenin de onların istediği gibi yaşamakla olacağı ifade edilmelidir.

 KÜÇÜK PAPAĞAN

-Önlüğümü bulamıyorum,

Çantam nerede?

Allah belânı versin,

Geç kalıyorum anne!

-Aman yavrum,

O nasıl söz!

-Şey! Özür dilerim anneciğim,

Bunu senden duymuştum!

KÜÇÜK KUL

Mutluluğa uzanan

Sevgi, dostluk yoluyum.

Ben Yüce Allah’ımın

Küçücük bir kuluyum.

İpek gibi kalbimle

Mevlâ’nın hikmetiyim,

Son Resûl’e inanan

Muhammed ümmetiyim.

Âhirete, Kur’an’a,

Meleğe var imanım.

Rabb’ime çok şükür ki

Doğuştan Müslüman’ım.

Metin Acıpayam:Aşık Paşa’dan devam edelim. Garipname isimli eserde, medreseye başlayan çocuk için şu ifade kullanılır: “Hocanın canından çıkmış evlat”. Bu tabirden hareket edecek olursak canından evlat çıkartamayan hocanın ufku ne kadar olabilir? Yahut hocasını canına ve malına minnet saymayan öğrenciden ne beklenebilir? Bu mesele doğrudan doğruya ideal insan inşâsından başka şey değildir. Bu insanların inşâsı mevcut eğitim anlayışıyla mümkün müdür?

Bestani Yazgan: Sistem tenkit edilebilir, değiştirilebilir de. Bu şartlarda biz ne yapabilirizi konuşursak öğretmenlere büyük vazifeler düşmektedir. Öğretmen, kendi çocuğuna nasıl davranılmasını ve onun nasıl eğitim görmesini istiyorsa öğrencisine de aynı ihtimamı göstermelidir. Özellikle ilkokullarda hâlâ öğretmenlerin etkisi devam etmektedir. İyi bir ilkokul öğretmeninden eğitim almak bir çocuk için en büyük kazançtır. Öğretmenlerin bu mesuliyet ve şuurda yetiştirilmesi gerekir. Doktorlar yanlış yaparsa bir insanın, öğretmenler yanlış yaparsa bir neslin hayatı tehlikeye girer.

EY SEVGİ ÖĞRETMENİ!

Ben beyaz bir sayfayım,

Yazmak senin hünerin.

Her satıra inciler

Dizmek senin hünerin.

Bazen kızgın gelirim,

Bazen üzgün gelirim,

Yüzüm solgun gelirim,

Sezmek senin hünerin.

Kaybedersem dengemi

Sen kaptansın, ben gemi.

Çıkan her problemi

Çözmek senin hünerin.

Mutluluk rotasını,

Bulamam ortasını.

Hayat haritasını

Çizmek senin hünerin.

Kurup sevgi bağları,

Kuşatırsın çağları.

Ferhat gibi dağları

Kazmak senin hünerin.

Meltem eser sesinde,

Gül açar nefesinde.

Okyanus ötesinde

Yüzmek senin hünerin.

Kalbin temiz kar gibi,

Yeşerdin bahar gibi.

Çöllerden pınar gibi

Sızmak senin hünerin.

Elinde kutlu sancak

Demeden soğuk, sıcak,

Dünyayı köşe bucak

Gezmek senin hünerin.

Metin Acıpayam:Kimsesiz ve sahipsiz çocukların resmi mecrada isimleri “Korunmaya muhtaç çocuklar”dır. Korunmaya muhtaç çocukları, devlet ilgili kurumlarında büyütüp hayata hazırlamaktadır. Bu çocukları koruyan insanların çok çok üst seviyede olması gerekmez mi? Bu iş tasavvufa nisbet olmak şartıyla ciddi sabır isteyen mesuliyettedir? Bu noktada görüşleriniz nelerdir?

Bestami Yazgan: Kimsesiz çocuklar, ümmetim emanetleridir. Kendimiz için istediğimiz bir şeyi başkaları için de istemek, inancımızın gereğidir. Çocuğumuz kimsesiz duruma düştüğünde nasıl ilgi gösterilmesini istiyorsak başkalarının çocuğuna da aynı ilgiyi göstermeliyiz. Aslında diğer sorularınızın cevabı da bu olsa gerek: Gerçek manada Müslüman olmak ve Müslüman gibi yaşamak birçok problemi kendiliğinden çözecektir.

KİMSESİZ ÇOCUK

Bestami Yazgan

Hayat sandalında çırpınırız bîçare

Bilekler cılız, ümitler kırık;

Çığlığımız çoğaldıkça

Azalıyor insanlık.

Can simidi atın bize,

Bir ışık tutun bize.

Acılar dalgalı, öfkeli deniz.

Adımız çocuk ama

Ön adımız kimsesiz.

Ne olur himmet edin,

Birazcık gayret edin.

Fidanlar ağaç olsun,

Dalları meyve dolsun;

Kendi yavrunuz gibi

Koruyup kollayın bizi,

Yarına yollayın bizi.

Fırtınalar kopunca

Kırılır taze filiz,

Adımız çocuk ama

Ön adımız kimsesiz.

Biliyor musunuz?

Bir farkımız yok sizden.

Biz anneden öksüz kaldık,

Siz sevgiden;

Biz babadan yetim kaldık,

Siz merhametten.

Fal taşı gibi açılmasın

Gözleriniz hayretten.

Aslında siz bizsiniz, biz de siz;

Adımız insan ama

Yüreğimiz kimsesiz.

Metin Acıpayam: Batı’nın insan telakkisini meşhur filozofları Dekart şekilendirmiştir. Dekart’a göre insan “konuşan hayvandır”. İnsanı konuşan hayvan olarak kabul eden bu anlayışın başka filozofu ise insanın atasını maymun yapıvermiştir. İnsanı hayvanla aynı noktada değerlendiren Batı bilgi telakkisinin oluşturduğu bilgi evreninde “çocuk” eğitimi tam bir kaos değilde nedir?

Bestami Yazgan: İnsan olmak için önce Allah’a kul olmak gerekir. Sonraki kazanımlar insanlığı ona, yüze katlar. Ama başındaki bir, yani tevhit olmazsa hepsi sıfırlanmış olur.

İNSANLIK SANATI

Koşup vefa bahçesine

Gelmeyen insan olur mu?

Ekmeğini kardeşiyle

Bölmeyen insan olur mu?

Bırak dünya telaşını,

Okşa yetimin başını.

Öksüzlerin gözyaşını

Silmeyen insan olur mu?

Eksik etme hürmetini,

Hak lütfeder cennetini;

Anne baba kıymetini

Bilmeyen insan olur mu?

Tatlı sözü, bal dilleri

Bekler sevgi sahilleri.

Güler yüzle gönülleri

Almayan insan olur mu?

Eksilirse merhametin,

Kalır mı kadr ü kıymetin?

Denizine muhabbetin

Dalmayan insan olur mu?

Metin Acıpayam: Çocukların akıl inşa süreçlerinde duyguların kullanılması ve onlardan akıl inşasında faydalanılması gerçekten ciddi bir iştir. Üstelik tehlikelidir de… Fakat aynı zamanda duygu, akıl inşasındaki en önemli konulardan biridir. Duyguyu ihmal ederek aklı inşâ mümkün müdür?

Bestami Yazgan: Evet, akıl ve duygu dengesini iyi kurmak gerekir.

BİTMEYEN KAVGA

Gönül ile aklı koydum kafese,

Biri ümit diyor, biri kes diyor.

Çırpındıkça kaldım nefes nefese,

Biri dayan diyor, biri pes diyor.

Elim kolum bağlı dursam burada,

Razı olmaz, işkence var sırada.

Aman dostlar, kaldım iki arada,

Biri çekiç diyor, biri örs diyor.

Acıyla bilenip hıçkırmalıyım,

Paslı zincirleri ben kırmalıyım.

Çıkıp gerçekleri haykırmalıyım,

Biri konuş diyor, biri sus diyor.

Yüreğim yandıkça döndüm akkora,

Sabrım demir aldı, yelkenler fora.

Gitmek istiyorum çok uzaklara,

Biri aman diyor, biri es diyor.

İçimdeki cevher, bir değil iki,

Her an birbiriyle savaşta sanki.

Ne zaman biter bu yaman çelişki,

Biri sabır diyor, biri yas diyor.

Gönül ile aklım sırdaş olunca,

Birbiriyle can arkadaş olunca,

Zor günümde bana yoldaş olunca,

Her gören: Bir canda iki süs diyor.

Metin Acıpayam: Çocuğun ve tabi insanın ilk öğrendiği lisandır. Hayat dil (lisan) ile başlar, hayatın manalandırılması dilin inkişafıyla devam eder. Çocukların zihni gelişiminde dilin önemi nedir?

Bestami Yazgan: Çocuk sadece anne sütüyle bezlenmez. Bir ömür anne sütü güzelliğindeki dille de besleniriz. Kelimelerle sevinir, kelimelerle üzülürüz.

SOM ÂHENKTEN ÂBİDE

Gönül semâlarına

Açılan tek kapıdır.

Kalpler sevgi tespihi,

Dil muhabbet ipidir.

Kutsal bir ışık gibi

Tâ ezelden ebede,

Aydınlatır ufkumu

Som âhenkten âbide.

Adım adım toprağı

Yunus olup öpen o;

Sarıp Diyâr-ı Rûm’u

Anadolu yapan o.

Millî hayat zevkinin

Nakışı, oyası dil;

Nesillere el veren

Milletin mayası dil.

Ruhumuzu besleyen

Sanki müşfik anadır,

Bütün dünya bir yana,

Dilimiz bir yanadır.

Metin ACIPAYAM: Ahlak, zihni evreni disipline eden en önemli konudur. Çocukluk çağında ve akıl öncesi dönemde zihni evren, ahlaki esaslar kullanılarak nasıl disipline edilebilir?

Bestami Yazgan: Bu soruya da bir çocuğun dilinden cevap verelim.

ÇOCUKLAR KONUŞUYOR

Anneciğim,

Sevginin beşiğinde,

Uykunun eşiğinde,

Bekle beni.

Babacığım,

Fındık içi evlerden,

Koca koca devlerden

Sakla beni.

Dedeciğim,

İmanımı gür eyle,

Her saniye bir eyle

Hak’la beni.

Nineciğim,

Önce tatlı dilinle,

Sonra pamuk elinle

Pâkla beni.

Güzel yurdum,

Ben sevdalı bir yürek,

Sen ‘çiçeğim’ diyerek

Kokla beni.

Al bayrağım,

Kırmızının nazında,

Yıldızın beyazında

Akla beni.

Öğretmenim,

Sende en hünerli el,

Getir faydalı, güzel

Şekle beni.

Teşekkür ederim hocam.

Rica Ederim Metin Bey.

 

 

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s