MÜLAKATIN MAKSADI

Mülakatın ana gayesi, bilgiyle belli bir seviyede münasebet kurma ve mülaki olabilme cehdidir. Bu manada mülakat, iki kişi arasındaki münasebet olmak zorunda değildir, bir kişinin bilgiyle belli bir seviyede mülaki olma faaliyeti tabii ki mülakattır. Tek kişilik mülakat, insanın kendi kendisiyle konuşması değil, bilgiyle belli bir seviye münasebet kurabilmesidir. Mülakatın esası olan sual sorma, kişinin kendi kendisine sual sorması değil, muhatap olduğu mevzua dair sorular sormasıdır. Sual yoksa idrak ve keşif yoktur. Sual soramayan insan, muhatap olduğu mevzu ile münasebet kurmamıştır.

İki kişi arasındaki mülakat, muhatabın bir mevzuda bilgi ile seviyeli bir münasebet kurmuş olması esasına dayanır. Bir mevzuda bilgi ile kafi derecede münasebet kurmamış bir şahsiyet, mülakat için muhatap alınmaz, alınmamalıdır. Zira kuru bilgi nakli mülakat için kafi değildir.

*

            Mülakat, muhatabın bir mevzudaki keşiflerini keşfetmek için yapılır. Keşif zor meseledir, bilgide mahfuz hikmet ve muhtevayı keşfetmek, bugünün zihni itiyatlarına nispetle fevkalade çetin ve girift bir mevzudur. Alim, arif, mütefekkir şahsiyetler, bilgideki hikmeti farklı seviyelerde keşfeden kaşiflerdir. Kaşiflerin keşiflerini keşfetmek için en tesirli yollardan birisi muhakkak ki mülakattır.

*

            Alim, arif ve mütefekkir şahsiyetlerin idraki, keşiftir. İdrak zaten tabiatı icabı keşiftir. İdrak ve keşif mevzularını farklı anlıyor ve ifade ediyor olmamız, idrakin keşif süreci olması, keşfin ise idrak sürecinin neticesinin tertip edilmiş olmasıdır. Esasında birbirinin mütemmimidir.

            Mülakat; alim, arif, mütefekkir şahsiyetlerin idrak yolunu, idrak usulünü, idrak güzergahını, idrak malzemelerini anlamak için yapılır. Bir mütefekkirin, herhangi bir mevzuu nasıl idrak ettiğini bilmemiz ve anlamamız gerekir. Aynı mevzuu, iki kişinin aynı yoldan anlamış olma ihtimali sıfıra yakındır. İstikametin ve kaynakların aynı olması, güzergahın aynı olmasını şart kılmaz. Aynı istikamete (ve menzile) farklı güzergahlardan ulaşmış olmaları, saha taraması yapmak gibi bir faydayı da muhtevidir. Öyleyse mülakat, her mütefekkirin (ve alimin, arifin) kendi güzergahındaki idrak cehdini ve safhalarını anlamayı mümkün kılan sıhhatli yollardan biridir.

*

            Mülakat, muhatabın idrak ve keşfini izah imkanı hazırlamaktır. Bir mütefekkirin idrakini ifade etme imkanı, doğru soruyu soran muhatap ile mukayyettir. Muhatabı olmayan bir mevzuun izah edilmesi neredeyse imkansızdır. Kitap yazmak, nispeten muhayyel muhatap esasına dayanır ki sıkıntılı bir meseledir. Bu sebeple kitapların anlaşılması ihtimali, sohbetlerin anlaşılması ihtimalinden çok zayıftır. Bilginin irfan seviyesine ulaşanların, kitap yazmak yerine sohbeti tercih etmesi, irfanın kitapla naklinin neredeyse imkansız olmasındandır.

            Mülakat, sohbetin çeşitlerindendir, bu sebeple muhatabına idrak ve keşfini izah imkanı sunar. Sadece irfan için değil, ilim ve fikrin izahı için de sohbet, kitaptan çok daha faydalı ve tesirlidir. Mülakat yapan kişi, muhatabının, herhangi bir mevzudaki idrak ve keşfini, doğru ve tesirli suallerle izah ve izhar imkanı oluşturmalıdır.

*

            Mülakatın bir maksadı da, muhatabı izhar etmektir. Bu maksat, mülakat yapılacak şahsiyetin seviyesini tespit ve izhar etme esasına dayanır.

            Edep, sorulmayan sualin cevabını vermeyi meneder. Sorulmayan mevzuu izah çabası, konuşma iştihasının tezahürüdür. Edep ve ahlakla mücehhez alim, arif, mütefekkir şahsiyetler, sorulmadığı müddetçe keşfedilmesi kabil olmayan hazine gibidir. Mülakat; keşif sahiplerini keşfetmek ve onları izhar etmek için de yapılır. Böylece insanlar, hangi meseleyi kimden öğreneceklerini bilme imkanına sahip olurlar.

*

            Mülakatın başka bir maksadı tefekkürü tahrik etmektir. Bir mevzuda sual sorulması, o mevzuun ihtiyaç olduğunu gösterir. İhtiyaç ise tefekkürü tahrik eder. Sual sorulan şahıs, sorulan mevzuda bir fikir ve ilim sahibi değilse, o sahada çalışmak zorunda kalır. Bu manada mülakat, efkar-ı umumiyeyi tahrik eden, keza efkar-ı umumiyeye istikamet tayin eden güzel bir sohbet çeşididir. Tam da bu sebeple mülakat yapan şahsın, ihtiyaçları doğru tespit etmesi, gerçekten ihtiyaç olan mevzularda soru sorması mühimdir.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s