NECİP FAZIL VE BÜYÜK DOĞU MÜLAKATLARI -6-

METANET AZİZGIVI ALİYEVA

Azerbaycan Devlet İktisat Üniversitesi Sosyoloji bölümünde araştırma görevlisi olan akademisyen Metanet Azizgıvı Aliyeva, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesinin 2013 yılı Mayıs ayında Cumhurbaşkanlığı himayesinde düzenlemiş olduğu Uluslararası Necip Fazıl Kısakürek sempozyumu için Kahramanmaraş’a gelen akademik misafirlerden. Eski Türk toprağı olan İrevan (Şimdiki Ermenistan), göçmeni olan ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen Metanet hanımefendi, akademik eğitimine Bilgisayar mühendisliği alanında başlamış ve zamanla Sosyoloji ilminde karar kılarak akademik çalışmalarına devam etmiştir. Metanet Azizgıvı Aliyeva ile Uluslararası Necip Fazıl sempozyumunda bildiri başlığı olan “Sakarya Türküsünde Evren Model” isimli konu üzerinde sohbet ettik. Bu söyleşimiz Aylık Dergisi’nin 2013 yılı Haziran sayısında yayınlanmış ve yoğun alaka görmüştür. Önemine binaen buraya iktibas yapıyoruz;

 “SAKARYA TÜRKÜSÜ’NDE EVREN MODEL”

 

METİN ACIPAYAM: Öncelikle Üniversitemize hoş geldiniz. Üstad Necip Fazıl ile alâkalı Azerbaycan’dan şehrimize ve üniversitemize gelmekle bizlere şeref verdiniz.

 

METANET ALİYEVA: Hoş bulduk, siz değerli ev sahibimizden sefalar gördük gerçekten…

 

METİN ACIPAYAM: Rica ederiz.

 

METİN ACIPAYAM: Bildiride sizinle alâkalı olarak yer alan konu başlığı “Sakarya Türküsünde Evren Model”. Bu başlık bile, gerçekten farklı bir bakış açısına sahip olduğunuzu gösteriyor. Üstad Necip Fazıl ile hayatınız özellikle fikir dünyanız nasıl kesişti?  İzah edermisiniz.!

 

METANET ALİYEVA: Teşekkür ederim efendim. Söze şuradan başlayayım takdirinizle… Üstad Necip Fazıl’dan ilk etkilenişim, Azerbaycan’ın bağımsızlık mücadelesinde önderlik eden ve büyük emekler sarf eden Ebulfez Elçibey vasıtasıyla gerçeklemiştir. Sanırım 1998’li yıllardı. Bağımsızlık mücadelemiz için verilen bir toplantıya katılmıştım. Bu toplantının şeref konuğu Ebulfez Elçibey idi. Azeri gençler olarak büyük bir sevgi duyduğumuz Elçibey, Sakarya şiirini o muazzam sesiyle okumuş ve şiirin akabininde şunları söylemişti; “Türk kimliğini en iyi temsil eden Üstad Necip Fazıl’dır”. Bu sözlerin arkasından Sakarya şiirini okuyarak, “Bakın bir insanla suyu nasıl mukayese yapmaktadır” sözleriyle üstadın o muhteşem söz ustalığına dikkat çekiyordu. Bu sözler bizi son derece tesiri altına almıştı ve zihnimizde Üstad Necip Fazıl’ın hayranlığı filizlenmeye başlamıştı, zaman geçmeden üstadın şiirlerini ve Sakarya türküsünü ezberlemeye başlamıştım. Sakarya şiiri beni o kadar tesiri altına aldı ki, her daim şiirin metnini çantamda taşır oldum. Hayatımın dönüm noktasıydı belki de Sakarya türküsü. Bu şiirle beraber hayatım artık Necip Fazıl ile kesişmeye başlamıştır.

METİN ACIPAYAM: Sözlerinizden anlıyorum ki Sakarya şiiri hayatınızda son derece öneme sahip gözükmekte. Merhum Elçibey’in “Bakın bir insanla suyu nasıl mukayese yapmaktadır” sözleri ışığında, bir sosyolog olarak Sakarya şiirindeki “su ve insan” motifini izah eder misiniz?

 

METANET ALİYEVA: Üstad Necip Fazıl, Sakarya şiirini yazarken varlığı iki bölümde incelemiştir. Bu varlık tasnifi ilk varlık ve son varlık olarak ayrılır. Buradaki ilk varlık suyu, son varlık ise insanı temsil eder. Bu iki varlık aynı zaman da bütün olarak bir evren modelini oluşturmaktadır. Bununla Üstad Necip Fazıl’ın aynı zaman da eski Türk tarihini de çok iyi bildiği anlaşılmaktadır. Zira eski Türk tarihinde “su ile insan” bir arada kullanılan bir mefhumdur. Bunun biri etken diğeri edilgen varlık olarak kâinatın oluşumunda yer alan varlıklar olmuşturlar. Suyun evrenin biçimlenmesinde bir can olması, son varlık insanın da ondan feyz aldığının göstergesidir. Su ile insan kendi kalıplarının içinde akmaktadır ve nihayete doğru evrensel hareketliliğini devam ettirmektedirler. Suyun kalıbı deniz, ırmak, çay, nehir olarak görülmektedir. Su kalıbı içinde ve akış halinde bulunduğu yerlere göre değişiklik gösterir. İnsanın vücudu da içindeki suya bir kalıptır aynı zaman da. Nehir olarak hareketsiz göründüğü halde, insanın vücudu el ayaklarıyla bir evrensel hareketliliği devam ettirmektedir. İşte bu hali manzumeleştiren Sakarya şiiri, yalnız ilk varlık olan suyu değil, aynı zaman da Türk milletinin evrensel varlığının nereye dayandığını da göstermektedir. Çünkü her bir yaratılışta dualizm yani ikicilik vardır. Üstad Necip Fazıl, Sakarya şiirinde bu durumu “nur ve kir” olarak tarif etmiştir. Evrensel hareketliliği başlatan insan toplumudur. Evrensel hareket sıfatını da en iyi taşıyabilecek olan millet Türk milletidir. Yani, Üstadın Büyükdoğu fikrinde olduğu gibi doğu ruhu. Türk milletinin evrensel hayata kazandırdıklarını peygamberimizin hadislerinde görebiliriz. Ayrıca milli eserlerimiz olan Kültigin yazıtlarından ve Kaşgarlı Mahmut’un Divan-ı Lügatinden de anlamak mümkündür. Diğer taraftan da Üstad Necip Fazıl Sakarya şiirinde Türk milletini mukayese ederken ırkçı bir bakışla değil, evrensel nitelikli bir bakışla yaklaşmıştır. Su gibi evrensel hareketlilikte Türk milletinin önemini göstermeye çalışmıştır. Necip Fazıl “evrensel bütün bilgi” kitabı olan Kur’an’ın bütün cihanda Türk milleti tarafından temsil edilmesi yolculuğuna devam etmesini söylemiştir. Benim düşünceme göre evren holografik yapılardan meydana gelen bütün ve tek bir sistemdir. Üstadında söylediği gibi bu bilgi mutlak fikri temsil eder. Bu holografik yapıda bilgi, üçgen bir biçimde toplayarak bir cins piramit oluşturmaktadır. Holografik yapılanmada bu bilgi piramidi, Horizental ve Vertikal düzlemlerde şekil değiştiren eşyalar gibi yalnız bir bölümünü göstermektedir. Bu bilgiler evrensel bilgilerdir. Ve toplumlar buna dini bilgiler adını vermektedir. İlk gelen bilgi piramidi bir bütün kitabı yani Kur’an’ı ifade eder. Kur’an’ın temsil ettiği İslâm dini bu yüzden son dindir. Bütün dünyanın kargaşalığını durduracak bilgide onun içindedir. Benim düşüncelerime göre Necip Fazıl, felsefi bir gözlükle bütün bunları görmüş ve eserlerinde de bu fikirleri damla damla sızdırmıştır. Damla damla diyorum, çünkü Necip Fazıl’ın kafasındaki birçok projeye ve esere ömrü kafi gelmemiştir ne yazık ki. O’nun şu an ki tüm eserlerini Necip Fazıl okyanusundan sadece bir damla kabul edebiliriz. Eğer bir araştırma merkezi Necip Fazıl faaliyetlerini bir bütün olarak birbiriyle alakalı tetkik ederse şayet, şairin evrensel bir bilgiye sahip olduğu ve şiirlerinde ve eserlerinde, yeni evren modelini yazılarıyla ve sözleriyle bütün hatlarıyla çizdiğini görürüz aslında.

 

METİN ACIPAYAM: Peki bir sosyolog olarak Necip Fazıl’ın düşünce hayatındaki benliğini geçişini ve düşüncelerindeki evrensellik boyutunu izah edermisiniz?

 

METANET ALİYEVA: Verdiğim bilgiler ışığında Üstad Necip Fazıl’ın yeni evren modelindeki üstün vasıflarını göstermeye çalıştık. Necip Fazıl düşünce hayatıyla benliğini şahsilikten kurtarmış ve adeta kendisine evrensel bir kimlik oluşturmuştur. Gerek Azerbaycan gerekse dünyanın farklı bölgelerinde bu evrenselliği O’nu hep göklere taşımaktadır. Bu evrenselliğin öne çıkmasındaki en büyük tesir belki de tasavvuftur. Doğuştan tasavvuf birikimi olduğu halde, gençliğinde batı okullarında ve batı hayatında aldığı eğitimler ve tecrübeler, fikir hayatında tezatlıklar meydana getirmiştir. Batı’daki iğrenç ve ahlaksız hayatı görünce içindeki yola yani tasavvuf yoluna bu yoldaki önderi olan Abdülhakim Arvasi Hazretlerine ulaştı. Ve hayatında yeni bir dönem başladı. Ama bu tasavvuf yolu, geleneksel tasavvuf yolu ile farklı bir seyir takip etmekteydi. Her ne kadar Avrupa’daki hayatı beğenilmese de O, Avrupa’dan da bir takım müsbet sayılacak öğretiler aldı. Ve kendinin de tarifi ile “BATI AKLI VE DOĞU RUHU” nu birleştiren yeni bir metot oluşturdu. Bu sebepten de Üstadın şiirlerinde ve düşünce dünyasında iniş yokuşluk, keskinlik ve cezbedicilik vardır.

 

METİN ACIPAYAM: Hocam gerçekten çok teşekkür ederiz. Farklı bakış açıları ile Sakarya şiiri ve Üstadın ve yeni evren modelini çok güzel anlattınız.

 

METANET ALİYEVA: Rica ederim efendim. Asıl ben teşekkür ederim.

 

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s